Edukacyjnie

Ruch Reform Oświatowych

Archiwum kategorii ‘Wprowadzenie do psychologii’

Podstawowa teoria Maslowa, warunkowanie instrumentalne, pamięć krótkotrwała i długotrwała, warunkowanie instrumentalne i drugiego stopnia, efekt świeżości w pamięci, postrzeganie, motywacja

Posted by aleandra w dniu 31 Styczeń 2009

Podstawowa teoria Maslowa.

  • Maslow uważał, że wszystkie potrzeby ludzi układają się w hierarchię, przez co człowiek zmuszony jest najpierw do zaspokojenia potrzeb niższego rzędu, a gdy one zostaną zaspokojone, to może wypełniać potrzeby wyższego rzędu.

  • Podział potrzeb według Maslowa (piramida Maslowa):

    • BIOLOGICZNE (fizjologiczne, wiscerogenne). Są to najbardziej podstawowe potrzeby, których zaspokojenie jest warunkiem utrzymania organizmu przy życiu i przedłużanie gatunku. Np.: pożywienie, ubieranie (?), płci. Brak ich zaspokojenia oznacza ich dominację nad innymi potrzebami, podporządkowując sobie całe zachowanie osobnika.

    • BEZPIECZEŃSTWA. Potrzeby te pobudzają do działań, które zapewniają organizmowi nienaruszalność i bezpieczeństwo.

    • PRZYNALEŻNOŚCI I MIŁOŚCI (afiliacji). Człowiek to istota społeczna.

    • UZNANIA. Człowiek chce zyskać uznanie we własnych i cudzych oczach.

    • SAMOREALIZACJA.

    • WIEDZY I ROZUMIENIA. Człowiek z natury jest ciekawy.

    • ESTETYCZNE. To pragnienie życia w świecie ładu, harmonii i piękna.

  • Wnioski wynikające z teorii Maslowa mają zastosowanie w kierowaniu ludźmi:

    • praca zaspokaja podstawowe potrzeby materialne (fizjologiczne), jeśli płace wystarczają do nakarmienia, zapewnienia mieszkania, ochrony zdrowia dla pracownika i rodziny.

    • Praca zawodowa i system zabezpieczeń społecznych daje człowiekowi poczucie bezpieczeństwa, które wymaga poczucia pewności zatrudnienia, ochrony przed szkodliwością warunków pracy, przed zagrożeniami wynikającymi ze strony środowiska społecznego oraz przełożonych.

    • Grupy społeczne na terenie zakładu pracy zaspokajają potrzebę przynależności.

    • Właściwe przydzielenie zadań stosownych do możliwości pracownika, pozostawienie mu swobody w wyborze celów pracy i przejawiania inicjatywy starza szansę na zaspokojenie potrzeby samorealizacji.

    • Szeroka informacja o zakładzie pracy, udział w podejmowaniu decyzji i poznawanie dzięki temu skomplikowanych procesów zarządzania jest okazją dla pracownika do realizacji jego potrzeby wiedzy i rozumienia.

    • TEORIA MASLOWA JEST WYJAŚNIENIEM MECHANIZMU ZMIAN POTRZEB PRACOWNIKÓW I UMOŻLIWIA PRZEWIDYWANIE KOLEJNOŚCI UJAWNIANIA SIĘ TYCH POTRZEB.

Warunkowanie instrumentalne.

  • J. Konorski i S. Miller są odkrywcami warunkowania instrumentalnego, który nazwali warunkowaniem II typu, żeby odróżnić warunkowanie klasyczne. Jest ono nazywane także warunkowaniem sprawczym i wymaga od badanego organizmu wykonania określonej reakcji ruchowej lub powstrzymania się od niej w odpowiedzi na znak ustalony przez eksperymentatora (tzw. bodziec warunkowy). Miller dokonał eksperymentu na szczurze – poprzez uwięzienia w klatce zwierzęcia badał, w jaki sposób pewne bodźce przez niego wykonywane (pokazywane) oddziałują na szczura. Okazało się, że jest to nie tylko efekt uwarunkowania klasycznego, ale także wzmocnienie danej reakcji poprzez nagrodę/karę dla zwierzęcia za wykonanie/nie wykonanie danej czynności, która jest do czegoś wymagana.

 

Warunkowanie klasyczne.

 

  • Pawłow przeprowadził eksperyment na psie; zastosował trik z dzwonieniem i jednoczesnym pokazywaniem temu zwierzęciu jedzenia. I pewnego razu, jak już pies nauczył się reakcji na te bodźce, Pawłow nie pokazał psu posiłku; zadzwonił tylko, a ten – zareagował tak, jak zawsze: ślinieniem. Jest to reakcja na bodziec.

Pamięć krótkotrwała.

  • Pamięć krótkotrwała przechowuje niewielkie ilości informacji przez krótki czas, brak dokonywania powtórek wewnętrznych, bo czas ten szacuje się na kilka do kilkunastu sekund. Nazwa pamięci krótkotrwałej wywodzi się z klasycznej, już magazynowej teorii pamięci, dzielącej system pamięci człowieka na trzy magazyny, które różnią się między sobą czasem przechowywania informacji. Pamięć krótkotrwała może być wykorzystywana do czasowego zapamiętywania danych zmysłowych/informacji pobranej z pamięci długotrwałej/rezultatów procesów przetwarzania danych mózgu – przykładowo, wyniki obliczeń/wnioski rozumowań. Pamięć krótkotrwałą uważa się za efekt utworzenia/wzbudzenia w pamięci trwałej reprezentacji bodźca (litera, słowo, obraz itd.).

Pamięć długotrwała.

  • Pamięć długotrwała to trwały magazyn zakodowanych śladów pamięciowych o nieograniczonej pojemności i czasie przechowywania. Tutaj kodowanie informacji polega na włączeniu ich do kategorii/systemu ich (który już istnieje) w umyśle podmiotu/tworzenie nowych kategorii. Pamięć długotrwała przechowuje znaczenia informacji, więc mogą one być przez nią akceptowane lub nie. W związku z istnieniem takich filtrów nasza pamięć może fałszować obraz rzeczywistości. Nie rejestruje się dokładnie rzeczywistości, lecz dokonujemy swego rodzaju jej przefiltrowanego zapisu. Przypominając sobie zdarzenia, tworzymy własne o nich wspomnienia – bo nie odtwarzamy ich takimi, jakie w rzeczywistości były, lecz tak je odtwarzamy, jakie według nas one były.

 

Efekt świeżości w pamięci.

  • Efekt świeżości to efekt, polegający na silniejszym oddziaływaniu informacji, jakie nadeszły ostatnie, czyli – najświeższych, niż tych, które pojawiły się wcześniej. Jest on powiązany z tzw. pamięcią świeżą.

Pamięć świeża

  • Jest to pamięć, która trwa do kilkunastu minut po poznaniu informacji. W tym czasie łatwo można odtworzyć informacje, gdyż impulsy elektryczne krążą w wielononeuronalnych łańcuchach zwrotnego pobudzenia m.in. wzgórza i kory mózgowej.

Na czym polega postrzeganie (zmysły).

  • Postrzeganiem nazywamy odbieranie bodźców ze zmysłów człowieka:

    • wzroku,

    • słuchu,

    • smaku,

    • czucia,

    • węchu,

    • temperatury,

    • równowagi.

  • Postrzeganie to pierwszy etap przetwarzania informacji.

  • Proces postrzegania rozpoczyna akt postrzegania.

  • Organizm człowieka może postrzegać następujące cechy bodźców:

    • typ energii, czyli temperatura i dźwięk,

    • lokalizacja w przestrzeni,

    • natężenie.

Postrzeganie całości przedmiotu.

  • Postrzeganie następuje w chwili, gdy coś spostrzeżemy. Spostrzeżenie to wyodrębnienie z tła danego przedmiotu. Jest to proces złożony, tzw. poznawczy wyższy i subiektywny. Czynności, które wykonywane są w czasie spostrzegania całości przedmiotu to następujące czynności:

    • uobecnienie sobie przedmiotu: to istnieje,

    • sąd realizujący: to na pewno istnieje,

    • sąd klasyfikujący: do czego to się zalicza.

 

Podstawowa teoria motywacji.

  • Motywacja: to stan gotowości do podjęcia określonego działania, to wzbudzony potrzebą zespół procesów psychicznych i fizjologicznych, który określa podłoże zachowań i ich zmian. To wewnętrzny stan człowieka, który ma wymiar atrybutowy.

  • Procesy motywacyjne ukierunkowują zachowanie jednostki na osiąganie określonych, istotnych dla niej stanów rzeczy, kierują wykonywaniem pewnych czynności tak, aby prowadziły do zamierzonych wyników (zmiana warunków zewnętrznych, zmiana we własnej osobie, zmiana własnego położenia)

  • Świadomość człowieka o wyniku wykonywanych czynności powoduje, że ów wynik jest nazywany celem.

  • Proces motywacyjny to proces, który składa się z pojedynczych motywów; motyw to przeżycie, które pobudza człowieka do działania/powstrzymujące go/przeszkadzające w jego wykonaniu.

  • Przebieg procesu motywacyjnego:

    • wzbudzanie energii,

    • ukierunkowanie wysiłku na cel,

    • selektywność uwagi w stosunku do bodźców – zwiększenie wrażliwości na bodźce istotne,

    • zorganizowanie reakcji w zintegrowany wzorzec,

    • kontynuowanie czynności do czasu, gdy warunki zapoczątkowujące nie ulegną zmianie,

    • pobudzenie emocjonalne to uczucia dodatnie: realizacja zamierzeń; lub ujemne: niespełnianie zamierzeń.

  • Janusz Reykowski uważa napięcie motywacyjne za napięcie, które pojawia się wówczas, gdy podmiot dostrzeże stan rzeczy, który mógłby zredukować napięcie i wówczas, gdy wytwarza się u niego przeświadczenie, że wartość gratyfikacji da się osiągnąć.

  • Wzrost motywacji ma różne czynniki, w tym wzrost do pewnego poziomu prawdopodobieństwa sukcesu/porażki w działaniu, które ma na celu osiągnąć dany wynik. Motywacja ma wówczas maksymalne natężenie, gdy prawdopodobieństwo sukcesu/porażki będzie równe. Poziom motywacji zależy również od wysiłku i ryzyka związanego z daną czynnością. Początkowy wzrost wysiłku i ryzyka zwiększa motywację jednostki, przy ich dalszym wzroście proces ten osiąga optymalny poziom, następnie maleje do wartości ujemnych.

  • Rodzaje motywacji:

    • wewnętrzna: następuje, gdy człowiek dąży do zaspokojenia swoich potrzeb

    • zewnętrzna: następuje, gdy wzbudza się potrzeby poprzez zastosowanie kar i nagród, informacji o możliwościach zawartych w różnego rodzaju sytuacjach i manipulowaniu tymi możliwościami.

    • Motywacja negatywna/ujemna: mechanizm, który opiera się na różnego rodzaju karach, powiązany z zachowaniem typu „dążeniem od”, który opiera się na unikaniu. Im bliższa jest kara, tym bardziej widoczny jest unik. Powoduje ona u pracownika lęk przed utratą stanowiska/pracy i mobilizuje do efektywniejszych działań, mających zapobiec karze.

    • Motywacja pozytywna/dodatnia: opiera się na pozytywnych wzmocnieniach. Związana jest z zachowaniem „dążenie do”, które jest tym silniejsze, im bliższa jest droga do zapowiedzianej nagrody. Motywacja ta umożliwia człowiekowi osiągnięcie lepszego, niż dotychczas poziomu zaspokojenia potrzeb.

  • Zwiększenie motywacji:

    • deklaracja innym tego, co mamy zrobić: zaangażowanie własnego ja,

    • analiza celów: jeśli wiemy, co jest dla nas naprawdę ważne i na czym nam zależy, to łatwiej jest się za to zabrać.

    • Zaplanowanie nagrody za wykonanie celu: zachowanie w stylu dążenie do

    • wizualizacja celu: twórcze wykorzystanie wyobraźni. Dzięki temu przekształcany abstrakcyjny cel w żywy, realny obraz.

    • Analiza negatywnych konsekwencji niezrealizowania celu: strata. Świadomość straty może zachęcić nas do podjęcia tego działania i uniknięcia owej straty.

    • Analiza pozytywnych konsekwencji zrealizowania celu.

    • Gwarancja 5 minut: najtrudniejszy jest 1 krok, trzeba po prostu zacząć. Pierwsze 5 minut jest najważniejsze, bo jeśli już coś zaczniemy, to będziemy to kontynuować. Odkładanie powoduje, że możemy nie wykonać tego zadania.

    • Rozpoczęcie zadania od czegoś prostego: na początku działania osiągniemy sukces, a to zachęci nas do dalszej pracy. Jeśli zaczniemy od czegoś trudnego, to nas to zniechęcić może.

    • Metoda szwajcarskiego sera: duże zadanie do wykonania, to duży kawałek sera bez dziur. Z tego zadania wyodrębnia się mniejsze, które są proste, mechaniczne i nie zajmują więcej, niż 5-10 minut.

    • Podniesienie znajomości przedmiotu: łatwiej zabrać się do robienia czegoś, o czym dużo wiemy, bo zadanie wydaje się proste.

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | Zostaw Komentarz »

Myślenie, motywacja, emocja, spostrzeganie, uczenie się

Posted by aleandra w dniu 24 Styczeń 2009

Myślenie twórcze typu P i H

Twórczość psychologiczna typu P: w umyśle osoby pojawiają się pomysły, idee oraz hipotezy, które są nowe z punktu widzenia jego indywidualnego życia.

Myślenie twórcze typu H, inaczej myślenie historyczne: prowadzi ono do odkryć oraz wynalazków technicznych i naukowych.

Zdolności do myślenia twórczego, zwłaszcza typu P posiadają prawie (?) wszyscy ludzie.

Motywacja i emocje

Motywacja: to stan gotowości istoty rozumnej do podjęcia określonego działania. Wyróżnia się motywację wewnętrzną, zewnętrzną, negatywną i pozytywną.

Motywacja wewnętrzna: człowiek dąży do zaspokojenia swoich potrzeb.

Motywacja zewnętrzna: człowiek dąży do wzbudzenia potrzeb przez stosowanie kar i nagród.

Motywacja negatywna: jest to dążenie od.

Motywacja pozytywna: jest to dążenie do.

Emocja: to silne wzruszenie, podniecenie, przeżycie, związane z tym, iż człowiek to system reagujący na siebie i swoje stosunki z otoczeniem.

Spostrzeganie
Spostrzeganie to pojęcie, które wywodzi się z psychologii humanistycznej. Wyróżnić można:

Spostrzeganie przedmiotów: to rzecz uwarunkowana społecznie. Spostrzeganie przedmiotów widać głównie poprzez mowę; spostrzeżenia podmiotowe mają charakter subiektywny – jest to przejaw stanów emocjonalnych, wiedzy, poglądów, systemu wartości. Warto wiedzieć, że spostrzeganie, czyli percepcja to pierwszy etap przetwarzania informacji, które odbierane są przez narządy zmysłów.
Spostrzeganie społeczne: to badanie, które bada, w jaki sposób powstają wyobrażenia i w jaki sposób ludzie wnioskują o innych. Nieustannie tworzymy wyobrażenia, co jest spowodowane tym, iż pomagają nam one zrozumieć i przewidywać świat społeczny, jaki znajduje się wokół nas. Spostrzeganie ludzi to percepcja społeczna.

Uczenie się

Uczenie się: to proces, który prowadzi do względnie trwałej zmiany zachowania lub możliwości zachowania, opierającego się na doświadczeniu.

Habituacja: to najprostsza forma uczenia się, która polega na wyzbywaniu się dawnych i znanych już reakcji. Jej pospolitą formą jest oswajanie zwierząt przez człowieka.

Reakcja piętna: to reakcja podążania; dzieci uczą się szybciej, niż dorośli, a jest to również uczenie się zachowania poprzez zrozumienie problemów.

Zjawisko wglądu: raptowne znalezienie rozwiązania na dany problem.

Rodzaje uczenia się:

warunkowanie klasyczne: to uczenie się przewidywalnych rzeczy. To jedna z podstawowych form uczenia się, w którym jeden bodziec/zdarzenie pozwala przewidzieć wystąpienie innego bodźca.

Warunkowanie sprawcze (instrumentalne): uczenie się konsekwencji.

Uczenie się metodą prób i błędów: następuje w sytuacji zetknięcia się z zupełnie nową sytuacją.

Uczenie się przez zrozumienie: to najbardziej czasochłonna forma uczenia się, którą stosuje się zwykle wówczas, gdy pozostałe strategie okazują się nieskuteczne.

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | Zostaw Komentarz »

Psychoterapia+koncepcja poznawcza

Posted by aleandra w dniu 24 Styczeń 2009

To system celowej modyfikacji i korekcji zachowania, który pozwala człowiekowi lepiej poznać świat i siebie samego. Człowiek, który rozumie własne problemy będzie umiał je samodzielnie rozwiązać.

 

KONCEPCJA POZNAWCZA

Twórcami i przedstawicielami tej koncepcji są: Bruner, Simon, Neisser, Rumelhart, Tomaszewski.

Architektura umysłu: człowiek to samodzielny podmiot, który w dużej mierze decyduje o sobie, działa na ogół świadomie. W toku życia przyjmuje, przechowuje, interpretuje i przekazuje za pomocą języka informacje (wiedzę, dane), nadając im wartość (znaczenie, sens).

Struktury poznawcze: to systemy informacji wewnętrznych utrwalonych w pamięci. 

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | Zostaw Komentarz »

Koncepcja psychodynamiczna

Posted by aleandra w dniu 24 Styczeń 2009

Głównymi celami tej psychologii to poznanie motywacji ludzi, struktury ich charakteru, która pozwala przewidzieć niespodziewane zmiany w myśleniu i działaniu. Stara się odpowiedzieć na pytanie, jaka jest rola świadomości i nieświadomości, co wywołuje lęk i wewnętrzne konflikty. Wymyślona przez Erich’a Fromma i Maya.

Dynamika osobowości: osobowością nazywamy system sił dynamicznych, popędy, potrzeby.

Rola popędów i nieświadomości: popędy to rodzaje potrzeb, które dzielą się na popędy pierwotne (pokarm, popęd seksualny), jak i na popędy wtórne, które powstały w wyniku socjalizacji. Dzieciństwo jest tu najważniejszą rolą w okresie socjalizacji.

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | 1 komentarz »

Pamięć

Posted by aleandra w dniu 24 Styczeń 2009

Istnieją trzy główne rodzaje pamięci:

a) PAMIĘĆ KRÓTKOTRWAŁA – w wyniku działających bodźców powstają szybko przemijające zmiany czynnościowe, które wyrażają się w krążeniu impulsów w zamkniętych obwodach neuronów. Mimo swej nietrwałości, to utrzymują się przez pewien czas po zadziałaniu bodźca.

b) PAMIĘĆ DŁUGOTRWAŁA: dokonuje się przy pomocy procesów wzrostowych na poziomie synaptycznym, co prowadzi do trwałych zmian strukturalnych.

c) PAMIĘĆ SENSORYCZNA, PAMIĘĆ ULTRAKRÓTKA: jej cechą charakterystyczną jest to, że krótko trwa – do ok. 0,5 sekundy; ma też dużą pojemność, a zlokalizowany jest w każdym zmyśle – czyli w uchu i oku. Przechowuje nadchodzące informacje bez zniekształceń i przetworzenia. Jest to też tzw. pamięć zmysłów, która jest jednym z trzech podstawowych systemów pamięci człowieka obok pamięci krótkotrwałej i pamięci długotrwałej. Służy do tego, aby procesy percepcji mogły wydobyć maksimum potrzebnej informacji z nadchodzących bodźców. Przykładem jest sytuacja, w której ktoś macha kijem rozżarzonym na końcu: wówczas nie widzimy przesuwającego się punktu, ale kreskę (pamięć ikoniczna). Podobnie po dotknięciu czujemy przez pewien czas dotyk, mimo że nie jesteśmy już w kontakcie z przedmiotem, który nas dotknął. Także dźwięki brzmią nam w uszach przez pewien czas, choć funkcjonowanie pamięci echoicznej różni się od pamięci ikonicznej.

Zapominanie to stopniowy zanik nagromadzonego wcześniej doświadczenia osobniczego i wiadomości, prowadzący do utraty zdolności przypominania lub rozpoznawania. Istnieje wiele teorii wyjaśniających zapominanie:

-teoria atrofii śladów: sformułowana przez E. G. Mullera. Wyjaśnia zapominanie zacieraniem się śladów pamięciowych w komórkach nerwowych.

-teoria tłumienia: sformułowana przez Freuda, polega ona na spychaniu poza próg świadomości treści przykrych, niewygodnych lub zbędnych,

-teoria hamowania retroaktywnego: sformułowana przez J. G. Jenkinsa i K. M. Dallenbacha; twierdzi, że przyczyny zapominania leżą w negatywnym wpływie materiału świeżo zapamiętanego na materiał zapamiętany wcześniej. 

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | Zostaw Komentarz »

Typy inteligencji

Posted by aleandra w dniu 24 Styczeń 2009

Istnieje wiele rodzajów inteligencji – wszyscy wiedzą o inteligencji emocjonalnej czy matematycznej, ale mało kto zdaje sobie sprawę, że istnieje podział na dwa typy inteligencji: inteligencja skrystalizowana i płynna.

Inteligencja skrystalizowana: to wiedza przyswajana, zdolność dostępu do niej (mierzona słownikami, arytmetyką, wiadomościami ogólnych).

Inteligencja płynna: to inteligencja wynikająca z biologicznych i genetycznych uwarunkowań, utożsamiana z wrodzoną inteligencją niewyuczoną. Jest to szybkość procesów umysłowych, szybkością i jakością przesyłania impulsów nerwowych w neuronach, potencjał intelektualny. (Sprawdzane układaniem klocków, wyobraźni przestrzennej, zdolność obracania figur w wyobraźni itd.). Związana z procesem mielinizacji.

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | Zostaw Komentarz »

Zygmunt Freud – twórca psychoanalizy

Posted by aleandra w dniu 24 Styczeń 2009

ZYGMUNT FREUD

  • Freud pochodził z rodziny żydowskiej, która nie przywiązywała zbyt dużej wagi do religii. Imię otrzymał po 3 polskich królach: Z. Starego, Z. Augusta, Z. III Waza.

  • Zygmunt studiował medycynę na Uniwersytecie Wiedeńskim. Decyzję taką podjął pod wpływem zainteresowania naukami przyrodniczymi i rozprawa Goethego na temat „Natura” oraz zamiłowanie do rozwijającego się wówczas darwinizmu.

  • Po skończeniu studiów Freud zamierzał kontynuować karierę naukową, jednak posada, jaką się zajmował, była mało opłacalna; jego mistrz – Ernst Wilhelm von Brucke namówił go do praktyki lekarskiej.

  • Lata 1884-1885 to tzw. okres kokainowy dla Freuda, który się interesował wówczas alkoloidemem, kokainą. W 1884 opublikował serię artykułów „Uber Coca”. W rok później posiadł nominację na docenta prywatnego, co pozwoliło mu rozpocząć własną praktykę lekarską.

  • W 1886 r. Freud bierze ślub z Marthą Benays. Urodziła 6 dzieci, w tym trzech synów. Ojciec i synowie mieli raczej chłodne stosunki i zdystansowane, za to z córkami łączyły go dużo cieplejsze.

  • W 1891 r. Freud przejmuje praktykę lekarską po Victorze Adlerze, twórcy austriackiej socjaldemokracji.

  • Praktyki w paryskim szpitalu Salpetriere odbywał w 1885 do kwietnia 1886 r. Poznał wówczas Jeana Martina Charcota, który leczył nerwce histeryczne z wykorzystaniem hipnozy, co Freuda bardzo zainteresowało. Możliwość cofnięcia oraz wywołania symptomów histerycznych za pomocą hipnozy wskazywała, że u jej podłoża leżą przyczyny psychiczne, a nie – jak wówczas uważano w Wiedniu – organiczne.

  • W październiku 1886 r. Freud ogłosił raport o przyczynach i sposobach terapii histerii. W Wiedniu przyjęto to bardzo chłodno; najwięcej trudności w akceptacji sprawiała teza, że histeria może dotyczyć również mężczyzn. Zygmunt zaczął stosować metody leczenia poznane w Paryżu. W 1886 r. Freud podjął pracę w Instytucie Neurologicznym Kassowitza w Wiedniu. Pracował tam do 1893. W 1889 odbył kolejny staż we Francji, w klinice Wydziału Medycznego Uniwersytetu w Nancy pod kierunkiem Hippolyte’a Bernheima, gdzie udoskonalił swoją technikę terapii.

  • Doniesienie wstępne” wraz z Jozefem Breuerem opublikował w 1893 r., a w dwa lata później „Studia nad histerią”, gdzie było opisanych 18 przypadków chorób uwarunkowanych wykorzystywaniem seksualnym w dzieciństwie. Niedługo potem rozpoczęły się studia nad technikami skłaniającymi pacjentów do sięgania w traumatyczne wydarzenia z dzieciństwa i dzieleniem się nimi z lekarzem. Wśród tych technik – jak się okazało – najskuteczniejszą była technika wolnych skojarzeń i analiza snów. Opublikował podręcznik do analizy snów pacjentów z nerwicami, gdzie przedstawił podstawowe pojęcia i tezy swej hermeneutyki; przyczyniło się to do wzrostu popularności Zygmunta Freuda.

  • W 1902 r. Freud mógł poszczycić się tytułem profesora nadzwyczajnego. Gdy minęła I wojna światowa, porzucił praktykę lekarską i zajął się pisarstwem, które ocierało się nie raz i nie dwa o filozofię. Stworzył on wtedy podstawy teoretyczne dla stosowanych przez siebie wcześniej technik psychoanalitycznych. Zbudował teorię podświadomości, irracjonalnej strukturze tłumionych emocji i wewnętrznym dziecku. Psychoanaliza w tym czasie stała się ruchem światowym, stymulowanym między innymi przez publikacje ukazujące się w wielu czasopismach psychoanalitycznych.

  • W 1908 r. Freud stał się gościem honorowym zjazdu psychologów w Salzburgu, a rok później wygłosił cykl wykładów na najbardziej znanych uniwersytetach w USA. Wykłady te wzbudziły wielkie zainteresowanie i stały się podłożem do rozwoju psychoanalizy w Stanach. W 1910 r. doszło do utworzenia Międzynarodowego Stowarzyszenia Psychoanalitycznego.

  • W roku 1939 Freud został zmuszony do emigracji (Żyd). Wyjechał do Londynu, zabierając ze sobą jedynie swoją najstarszą córkę Annę. Zmarł w Londynie 23 września 1939 r. Jego ciało zostało skremowane, a prochy złożono w urnie, którą otrzymał od swej wielbicielki i protektorki – Marii Bonaparte. 

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | Zostaw Komentarz »

Psychoanaliza c.d.: struktura aparatu psychicznego i reszta pojęć

Posted by aleandra w dniu 24 Styczeń 2009

STRUKTURA APARATU PSYCHICZNEGO

Istnieją na ten temat 2 teorie topograficzne:

a) Nieświadomość, przedświadomość i świadomość to określenia, które stworzył Freud na potrzeby nazwania struktury aparatu psychicznego. I tak: nieświadomość zbiera myśli, wyobrażenia, które z uwagi na silne obsadzenie popędami bądź treść niemożliwą do zaakceptowania – czyli sprzeczną z zasadami moralnymi i perwersyjną – zostały wyparte lub niedopuszczone do świadomości, która jest instancją władającą aparatem motorycznym; może przez to realizować swe zamierzenia w świecie rzeczywistym. Więc celem nieświadomych popędów jest przedostanie się do świadomości i zrealizowanie swoich zamierzeń. Oczywiście cenzura – przez Freuda porównywana do strażnika decydującego, który z gości może, a który nie może wejść do domu – nie pozwala na to. Nieświadome popędy, próbując znaleźć drogę do realizacji tworzą pewne twory zastępcze, które zwie się pochodnymi nieświadomego. Są one potencjalnie zdolne do uświadomienia, lecz mają związek z nieświadomością – takimi tworami są fantazje, marzenia dzienne czy symptomy nerwicowe. Jeśli chodzi o przedświadomość, to jest to obszar skupiający myśli, wyobrażenia i fantazje, które choć aktualnie nie są świadome, to bez większego wysiłku mogą stać się treścią świadomości.

b) Najważniejsza część aparatu psychicznego to zdaniem Freuda id, które skupia „wszystko, to co dziedziczymy, co rodząc się przynosimy ze sobą, co jest konstytucjonalnie stałe, przede wszystkim więc wywodzące się z organizacji cielesnej (popędy)”. Pod wpływem bodźców ze świata zewnętrznego z części id powstaje kolejna część zwana ego: jest to struktura pośrednicząca między Id a światem zewnętrznym. Ego zawiaduje naszymi ruchami dowolnymi, a jego zadanie to zapewnienie bezpieczeństwa jednostce, które osiąga odbierając bodźce ze świata zewnętrznego, gromadząc je i kojarząc, unikając bodźców zbyt silnych, mogących zniszczyć jednostkę, wychodząc naprzeciw tym o umiarkowanych energiach, ucząc się, jak celowo, w sposób dla siebie korzystny zmieniać świat zewnętrzny. Zadaniem ego to również umożliwianie zaspokajania popędów pochodzących z id. Jeżeli okoliczności nie sprzyjają temu zaspokojeniu ego tłumi popędy, odracza ich zaspokojenie do bardziej odpowiednich momentów. Przez rozwój człowieka w świecie społecznym rozwija się kolejna instancja – superego, która zawiera zbiór zasad moralnych.

POWSTAWANIE ZABURZEŃ I CHORÓB PSYCHICZNYCH

Nerwica powstaje przez konflikt: ego w służbie superego odmawia id zaspokojenia i usuwa jego reprezentację ze świadomości. Id natomiast tworzy sobie reprezentację zastępczą w postaci symptomów nerwicowych. Freud uważał, że przyczyną nerwicy jest nawrót wypartych popędów. Twierdził też, że wyparcie wyobrażeń związanych z preedypalnymi formami zaspokojenia może być ukończone (pełne, udane), częściowo udane, nieudane. Wyparcie częściowo udane to takie wyparcie, w którym pewne wyobrażenia zostały wyparte i zachowały swoje obsadzenie. Przez to ciągle zagrażają wtargnięciem do świadomości. W celu zachowania go z dala do świadomości konieczne jest silne przeciwobsadzenie; jednak główne zagrażające wyobrażenie nie zostaje uświadomione i tworzą się pochodne tego wyobrażenia w formie fantazji, czynności pomyłkowych, marzeń sennych, symptomów nerwicowych. Stąd twierdzenie Freuda, że symptomy nerwicowe mają symboliczny związek z wypartymi popędami i analizując wolne skojarzenia można dojść do wypartego wyobrażenia.
Freud uważał, że perwersja to pierwotny stan dziecka; w niej popędy cząstkowe skierowane na obiekty z okresów preedypalnych (faza oralna, analna, faliczna) funkcjonują w sposób niezakłócony: nie rozwiązany zostaje kompleks Edypa i groźba kastracji okazuje się nieskuteczna w efekcie popędy cząstkowe nie ulegają organizacji w popęd genitalny. Popędy cząstkowe przez to zostają niezorganizowane, a obiekty preedypalne – które w typowym procesie rozwoju zostają zdeseksualizowane i zachowują jedynie status obiektów przygotowujących do normalnego aktu – stają się fetyszami i zboczeniami. Brak rozwoju superego wiąże się z niepowodzeniem kompleksu kastracji i brakiem sublimacji popędów. Objawia się to psychopatią – normy moralne, chociaż znane nie mają regulującego, ograniczającego wpływu na zachowanie.

Freud nie pisał dużo o psychozach, a jego główne dzieło ich dotyczące to po prostu analiza autobiograficznego opisu paranoi Schrebera. O ile konflikt powodujący nerwicę angażuje id i ego, o tyle konflikt będący przyczyną powstania psychozy angażuje ego i świat zewnętrzny. Ego, napotykając ideę, której nie może zaakceptować odrzuca ją. Jednak idea ta wciąż jest ściśle związana z rzeczywistością, może to zrobić tylko za cenę odrzucenia rzeczywistości. Zatem początek powstawania psychozy związany jest z powstaniem „dziury w rzeczywistości”: miejsca po wykluczonym wyobrażeniu. Logicznym efektem tego stanu jest sytuacja, gdy poprzez ciąg skojarzeń można natrafić na tą „dziurę”. Efektem takiego stanu będą działania kompensujące w momencie, gdy ego trafi na te wyobrażenia – coś, co jest, a czego nie powinno być. Te działania to tzw. łaty ponad miejscem, gdzie pierwotnie pojawiła się dziura w relacjach ego ze światem zewnętrznym. Przybierają one postać urojeń i halucynacji. Działanie ego polega wówczas na próbach uzupełnienia tej dziury, ale poprzez przywrócenie wykluczonego elementu, a poprzez dodawanie tworów zgodnie z wolą id.

PSYCHOANALIZA A SEKSUALNOŚĆ

Zygmunt Freud zaznacza, że człowiek dwukrotnie rozpoczyna życie seksualne: pierwszy raz w dzieciństwie, drugi raz w okresie dojrzewania. Za pierwszym razem kończy się to groźbą kastracyjną. Kontrowersje w tej teorii budzi seksualność dziecięca. Freud uważał, iż wiele działań dzieci związanych z ssaniem, defekacją ma funkcję masturbacji – wszystkie te czynności są związane z masturbacją. Seksualność wg Freuda to dążenie do przyjemności.

Popęd seksualny nie jest jednolity, bo składa się z wielu popędów cząstkowych. W przypadku normalnej seksualności popędy cząstkowe są połączone pod rządami sfer genitalnych i zaangażowane w funkcję rozmnażania. Jeżeli jednak z uwagi na utrwalenie (fiksację) popędu cząstkowego na wcześniejszym obiekcie nie będzie możliwe włączenie go do normalnej – genitalnej seksualności, otwarta jest droga do seksualności perwersyjnej, polegającej na aktywności innych, niż genitalne sfer erogennych i właściwych im obiektów.

MARZENIA SENNE

Sen to spełnienie życzenia – jest to podstawowa prawda głoszona przez Freuda na temat snu. Uważa on, że w czasie snu cenzura czasowo osłabia swoją działalność, przez co nieświadome myśli mają możliwość ujawniania się. Sen powstaje w dwóch etapach: 1) opracowanie pierwotne w czasie którego nieświadome myśli wspóldziając ze sobą na prawach procesu pierwotnego (kondensacja, przemieszczenie) w opraciu o świeże wspomnienia z poprzedniego dnia, wspomnienia infatylne i bodźce somatyczne kształtuje pierwe zręby snu. 2) opracowanie wtórne nadaje snu charakter fabularny, do pewnego stopnia uporządkowanej kolejności wydarzeń, chociaż ciągle są obecne cechy procesu pierwotnego.

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | Zostaw Komentarz »

Psychoanaliza

Posted by aleandra w dniu 24 Styczeń 2009

Psychoanaliza zakłada, że dziecko w czasie rozwoju przechodzi przez różne fazy, w których prym wiodą różne sfery erogenne wraz z zaspokojeniem płynącym z tych źródeł. Popędami cząstkowymi nazywamy popędy, które pochodzą z określonych sfer erogennych. Koniec fazy to albo uwolnienie obsadzenia libidynalnego tych sfer albo utrwalenie noszące nazwę fiksacji. Psychoanaliza twierdzi, że życie seksualne człowieka dzieli się na seksualność pregenitalną i genitalną. Seksualność pregenitalna obejmuje wszystkie fazy rozwoju psychoseksualnego aż do okresu latencji; jest ona perwersyjna, gdyż wyklucza zaangażowanie popędu w rozmnażanie. Freud wobec seksualności dziecięcej używał określenia polimorficzna perwersyjność. Celem rozwoju psychoseksualnego to skupienie popędów płynących ze wszystkich źródeł pod hegemonią genitalności i związanie z ich z rozmnażaniem.

FAZY ROZWOJU PSYCHOSEKSUALNEGO:

a) faza narcyzmu pierwotnego: jest to etap zaczerpnięty z klasycznej wersji psychoanalizy; narcyzm pierwotny oznacza, iż noworodek wszystkie popędy ma skierowane na siebie. W trakcie procesu zaspokajania potrzeb dziecko kieruje swoje popędy na obiekt.

b) faza oralna: pierwszy obiekt to pierś matki. Jest to etap, w którym dziecko czerpie satysfakcję z zaspokajania popędów pochodzących ze sfer oralnych – wargi, gardło, przełyk. Freud uważał, że faza ta nie ma jeszcze opozycji na aktywność – pasywność. W stosunku do popędu dziecko jest jedynie pasywne; natomiast Karl Abraham wprowadził subfazę tej fazy: faza sadystyczno – oralna. Relację z obiektem dziecko nawiązuje poprzez inkorporację, czyli wyobrażenie wchłaniania obiektu dającego przyjemność.

c) faza analna: w jej czasie dziecko czerpie przyjemność z drażnienia błony śluzowej odbytu i muskulatury jako aparatu, który może dziecku dać kontrolę nad procesem wydalania. Dziecko oscyluje wokół dwóch skrajności: dawania a zatrzymywania. Przyznaje ono wartość wydalanym ekskrementom jako częściom swojego ciała. Trening czystości to fakt społeczny, który staje się nim dzięki dorosłym, którzy domagają się defekacji w odpowiednim czasie i karcą za defekacje w czasie nieodpowiednim. Z osobami zafiksowanymi na fazie analnej Freud wiązał takie cechy jak: skąpstwo, upartość, skłonność do kolekcjonowania, a Karl Abraham wprowadził pojęcie fazy sadystyczno – analnej.

d) faza falliczna: Penis i łechtaczka to kolejna sfera erogenna, która zaczyna dominować. Kluczowe jest tutaj lęk kastracyjny i kompleks Edypa. Na skutek ich pojawienia się wczesnodziecięca aktywność seksualna zostaje zahamowana. Rozpoczyna się okres latencji.

faza genitalna

Osobnik wkracza w tą fazę wraz okresem dojrzewania. Jej cechą charakterystyczną jest to, że przyjemność seksualna skupiona jest na narządach rozrodczych (pochwa u kobiet i penis u mężczyzn oraz to, że przyjemność czerpana z zaspokajania popędu zostaje podporządkowana celom rozrodczym – dzięki czemu przestaje być perwersyjna

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | Zostaw Komentarz »

Behawioryzm

Posted by aleandra w dniu 24 Styczeń 2009

  • Behawioryzm” to nazwa, pochodząca z angielskiego: behavior/behaviour, która znaczy: zachowanie. Behawioryzm jest kierunkiem w psychologii, który rozwinął się w XX w., głównie na terenie Stanów Zjednoczonych.
  • Posiada dwa główne założenia, a są to:

    • twierdzenie, że zjawiska psychiczne są ubocznymi artefaktami działania mózgu i nie da się ich skutecznie zbadać metodami naukowymi, bo są one niedostępne dla obserwacji.

    • Psychologia jako rzetelna nauka musi ograniczyć się do tego, co mierzalne i jasno definiowalnych eksperymentów, w trakcie których poddaje się się człowieka określonym bodźcom i obserwuje się określone reakcje na te bodźce.

  • W behawioryźmie próbuje się stosować metody badawcze, które występują w naukach przyrodniczych w celu zbadania ludzkiej psychiki.

  • Szkoła ta udoskonaliła metodologię nauk psychologicznych, gdyż położyła nacisk na statystyczne zależności między obiektywnie mierzalnymi bodźcami i reakcjami.

  • Delikatna forma behawioryzmu współtworzyła teorię uczenia się, psychologię poznawczą i społeczną.

  • Skrajna forma behawioryzmu twierdzi zaś, że bardziej złożone zjawiska psychiczne, do których należą m.in. uczucia wyższe lub struktury wpojone kulturowo nie wpływają znacząco na działalność ludzką, gdyż ludzie są podobni do zwierząt: działają wg prostych zasad, które opierają się na stałych, odruchowych/wyuczonych reakcjach na bodźce. Oznacza to, że większość tzw. zdrowych osobników ludzkich – bez względu na ich „zawartość mózgu” – reagować będzie podobnie w tych samych warunkach z podobnymi zestawami bodźców.

  • Skrajna forma behawioryzmu została porzucona ze względu na eksperymenty, które wskazywały na jej sprzeczność z wieloma eksperymentami psychologicznymi, które dowodziły znaczenia zmiennych pośredniczących podczas reakcji na konkretne bodźce.

  • W ramach behawioryzmu rozwinęły się dwa podstawowe paradygmaty: warunkowanie klasyczne/reaktywne/pawłowowskie i warunkowanie instrumentalne/sprawcze.

  • Człowiek w myśl behawiorystów działa w następujący sposób: S->R (bodziec->reakcja)..

  • Przedstawicielami behawioryzmu są:

    • Iwan Pawłow – warunkowanie reaktywne.

      • Dostał nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii (badania nad sokami trawiennymi) w 1904 roku. Znany jest z tego, że przeprowadził tzw. eksperyment Pawłowa – eksperyment na psie. Badał wówczas fizjologię wydzielania śliny; stwierdził w trakcie badania, że psy wydzielają nie tylko w trakcie posiłku, lecz również w trakcie reakcji na bodziec, który posiłek poprzedzał. Jedzenie to pierwotny bodziec kluczowy; dzwonek (poprzedzający jedzenie) nazwano bodźcem obojętnym. Stałe towarzyszenie tych ostatnich bodźców (obojętnych) powodowało przekształcenie bodźców obojętnych we wtórne bodźce kluczowe. Pawłow nazwał to zjawisko odruchem warunkowym. Wrodzony odruch bezwarunkowy=ślinienie się na pierwotny bodziec kluczowy (pokarm). Pawłow dalej badał fizjologię trawienia i odkrył prawa nabywania odruchów warunkowych. Ale Iwan Pawłow nie tylko wymyślił odruch warunkowy, ale także podzielił typy ludzi, co stało się podstawą do typologii temperamentów Hipokratesa-Galena; kryteria były następujące: siła układu nerwowego, jego zrównoważenie i siła procesów pobudzania/hamowania. Dzięki temu wyróżnił:

        • melancholika, który posiada słaby układ nerwowy,

        • choleryka, który posiada silny układ nerwowy i brak równowagi między procesami pobudzania a hamowania,

        • flegmatyka, który posiada silny układ nerwowy i ma równowagę między słabymi procesami hamowania i pobudzania,

        • sangwinika, który posiada silny układ nerwowy, ma również równowagę między silnie zaznaczającymi się procesami hamowania i pobudzania.

          Podział ten został wykorzystany do stworzenia kwestionariusza PTS autostwa Jana Strelaua.

    • Edward Thorndike – warunkowanie instrumentalne.

      • Edward Lee Thorndike był jednym z uczniów pioniera amerykańskiej psychologii Williama Jemesa. W historii psychologii Thorndike zapisał się jako badacz tzw. warunkowania instrumentalnego, które można nazwać uczeniem się kojarzenia reakcji z jej konsekwencjami. Edward zbudował 15 klatek tzw. problemowych ze skrzynek po pomarańczach. Wsadzał do nich głodnego kota, który musiał wywołać określoną zmianę (np. pociągnąć za sznurek), aby drzwiczki się otworzyły. Zachowanie, które doprowadzało zwierzę do celu Thorndike nazwał zachowaniem instrumentalnym.

    • Burrhus Skinner – warunkowanie sprawcze.

      • Burrhus Skinner wymyślił podobny sposób badania do metody Thorndike. Jednak Skinner zbadał kształtowanie reakcji – za pomocą metody stopniowych przybliżeń nagradzane są reakcje, które są coraz bliższe oczekiwanemu zachowaniu, a ignoruje się inne. To można nazwać (i właściwie tak zostało nazwane) warunkowaniem sprawczym. Otóż: Skinner w klatce z dźwignią umieścił głodnego szczura. Początki były takie same, jak w przypadku eksperymentu Thorndike; wcześniej/później szczur zachowuje się tak, jakby niespecjalnie musiał się uczyć tego zachowania – naciska dźwignię. To zachowanie sprawcze nastąpiło ośmiokrotnie w ciągu pierwszej godziny doświadczenia. Skinner więc zmienił warunki: od drugiej godziny po każdym naciśnięciu dźwigni do naczynia wpada mała kulka pokarmu. Każde naciśnięcie zostało zapisane na przyrządzie rejestrującym, więc można było później odczytać częstość występowania zachowania sprawczego po podaniu pokarmu, które stopniowo wzrastało. Jakiś czas później szczur naciskał 300 razy. Występuje tu więc uczenie się: częstość występowania sprawczego uległa zwiększeniu. Aby szczur został zmuszony do naciśnięcia dźwigni, badacz uwalniał kulkę pokarmu już wówczas, gdy zwierzę tylko patrzyło w jej kierunku. Kolejne wzmocnienie następuje wtedy, gdy szczur zbliża się do dźwigni. Kolejna kulka podana zostaje po jej dotknięciu itd. Jest to metoda stopniowych przybliżeń, dzięki której można przyspieszyć wywołanie prawie każdej formy zachowań.

    • John Watson – warunkowanie reaktywne. John Watson znany jest z eksperymentu, w którym pokazał dziecku białego szczura; chłopiec zareagował lękiem. Kolejne pokazywanie szczura łączyło się z głośnym hukiem: Watson walił młotkiem w stalową rurę. Po 7 próbach Albert reagował na szczura lękiem nawet wówczas, gdy nie towarzyszył już temu żaden huk! Niestety, lęk chłopca przeniósł się na przedmioty, które podobne były do szczurów: także królika futrzanego płaszcza. Jest to tzw. warunkowanie reaktywne/klasyczne, które ma miejsce tylko wówczas, gdy bodziec bezwarunkowy podczas fazy uczenia się poprzedzony jest bodźcem neutralnym, który nigdy nie stanie się bodźcem warunkowym, gdy wystąpi PO bodźcu bezwarunkowym!

Opublikowany w Wprowadzenie do psychologii | Zostaw Komentarz »

 
Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.