Edukacyjnie

Ruch Reform Oświatowych

Archiwum kategorii ‘Edukacja zdrowotna’

Edukacja zdrowotna – ćwiczenia i wykłady. Materiały na egzamin.

Przykładowe pytania i odpowiedzi na egzamin

Posted by aleandra w dniu 18 Maj 2009

  1. Scharakteryzuj etapy edukacji zdrowotnej i jej obszary oraz modele.

  2. Co to jest edukacja zdrowotna i promocja zdrowotna.

  3. Substancje psychoaktywne.

  4. Czynniki ryzyka chorób układu krążenia.

  5. Profilaktyka.

  6. Cechy nowoczesnych szkolnych programów profilaktyki uzależnień wg propozycji ŚOZ i innych autorów.

 

SCHARAKTERYZUJ ETAPY EDUKACJI ZDROWOTNEJ I JEJ OBSZARY ORAZ MODELE

 

Etapy edukacji zdrowotnej (za Demelem):

a) heteroedukacja: dziecko jako przedmiot oddziaływań dorosłych, pielęgnacja i opieka.

b) pośredni: dziecko staje się upodmiotowane, zaczyna ono uczestniczyć w trosce o swoje zdrowie, bo zaczyna się rozwijać świadomość i poczucie odpowiedzialności,

c)autoedukacja: dziecko jest świadome (w różnym stopniu) współtwórcą swego zdrowia,

d) heteroedukacja odwrócona: dziecko jest edukatorem, wychowawcą innych. Oddziałowuje na rodzinę i środowisko.

 

Obszary edukacji zdrowotnej:

a) higiena osobista i otoczenia,

b) bezpieczeństwo i pierwsza pomoc,

c) żywność i żywienie,

d) ruchliwość w życiu człowieka,

e) praca i wypoczynek

f) życie w rodzinie, psychologiczne i środowiskowe aspekty edukacji zdrowotnej.

g) zdrowie psychospołeczne.

h) edukacja seksualna,

i) życie bez zabiegów.

 

Modele edukacji zdrowotnej:

a) model zorientowany na chorobę: zakłada, że głównym celem jest zapobieganie określonym chorobom. Aby tego dokonać, trzeba przeprowadzić badania stanu zdrowia ludności, stwierdzić poziom zagrożenia danymi chorobami, a następnie opracować i upowszechnić konkretne zasady, które prowadzą do uchronienia się od zachorowań. Edukacja tego typu wśród młodych ludzi często nie zdaje egzaminu, gdyż dla nich perspektywa wystąpienia zaburzeń zdrowotnych w przyszłości nie stanowi wystarczającego argumentu do zmiany postaw. Jest to jednak element profilaktyki pierwszego stopnia (jest to model marginalny).

b) model zorientowany na czynniki ryzyka: skupia się na eliminacji poszczególnych czynników ryzyka, tj. prewencję kilku rodzajów chorób naraz, które mogą się pojawić w populacji. Taki model pomija korzyści płynące ze zwiększania potencjału zdrowia.

c) model zorientowany na zdrowie w rozumieniu holistycznym: jest to rozwiązywanie niekorzystnych dla człowieka uwarunkowań. Uwzględnia to czynniki, które są związane z aktywnym współuczestniczeniem jednostki w procesie zachowania dobrego zdrowia, a polega to na określeniu własnej kondyncji zdrowotnej przez identyfikowanie warunków oddziałujących na zdrowie i następnie wpływających na jego poprawę/utrzymanie na właściwym poziomie. Taki zespół zachowań jest szczególnie użyteczny dla dzieci i młodzieży, gdyż służy przede wszystkim do zmian postaw zdrowotnych. Jest to też tzw. model edukacji zdrowotnej zorientowanej na zdrowie i jest on podstawowym (obecnie) modelem.

 

CO TO JEST EDUKACJA ZDROWOTNA I PROMOCJA ZDROWOTNA

 

Edukacja zdrowotna:

a) wg Macieja Demela: wychowanie zdrowotne jest integralną częścią kształtowania pełnej osobowości. Polega na kształtowaniu nawyków, sprawności, postaw wobec zdrowia, umożliwiających jego ochronę i doskonalenie oraz pobudzanie pozytywnego zainteresowania sprawami zdrowia.

b) wg T. Williamsa: edukacja zdrowotna to proces, w którym ludzie uczą się dbać o zdrowie własne i społeczeństwa, w którym żyją.

c) edukacja zdrowotna to proces przekazywania i/lub nabywania wiedzy i umiejętności niezbędnych do przeżycia i poprawy zdrowia.

d) Jest to narzędzie promowania zdrowia.

e) edukacja zdrowotna trwa całe życie.

 

Promocja zdrowia:

  • ma większy zakres znaczeniowy, niż edukacja zdrowotna,

  • Definicja WHO, 1986: jest to proces, który umożliwia każdemu człowiekowi zwiększenie oddziaływania na własne zdrowie, jego poprawę i utrzymanie.

  • Kreuton, 1991: Są to działania edukacyjne i wsparcia (są połączone ze sobą).

  • Karski, 1992: Proces skupiający jednostkę, społeczeństwo lokalne i sektory życia społeczno-gospodarczego, które mają wpływ na zdrowie oraz zmierzają wspólnie do określenia i realizacji zdrowia publicznego.

  • Promocja zdrowia = edukacja zdrowotna+polityka zdrowia publicznego.

 

SUBSTANCJE PSYCHOAKTYWNE

 

  • Substancje pochodzenia naturalnego/syntetycznego,

  • działają na OUN i wpływają na sposób funkcjonowania organizmu, zachowań i uczucia człowieka,

  • Grupa substancji psychoaktywnych wg Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych (kryteria: powszechność sotosowania i objawy kliczne). Zaburzenia psychiczne i zaburzenia zachowania spowodowane:

    * piciem alkoholu,

    * opiatami (kompot, heroina, opium, leki przeciwbólowe),

    * konalinoli,

    * leki nasenne i uspokajające,

    * kokaina,

    * inne substancje psychostymulujące – amfetamina i pochodne,

    * palenie tytoniu,

    * lotne rozpuszczalniki,

    * inne substancje psychoaktywne.

  • W literaturze występują różne podziały substancji. Narkotyki miękkie i twarde to podział potoczny, z naukowego punktu widzenia można go negować.

  • Liczba zgonów w USA w wieku 15-70 lat: tytoń 11700, etanol: 2200, wypadki komunikacyjne: 770, samobójstwa: 660, AIDS 75.

  • Modele używania substrancji psychoaktywnych. Za Furga:

    a) używanie eksperymentalne. Dotyczy osób młodych, próbujących wielokrotnie różnch substancji w grupie rówieśniczej w celu osiągnięcia oczekiwanych doznań,

    b) używanie rekreacyjne. Najczęściej marihuana, przyjmowana w grupach tych samych osób w celu przeżycia przyjemnych doznań, nie częściej, niż 1 raz w tygodniu. Nie zaburza to pełnienia ról społecznych.

    b) używanie okolicznościowe. Sytuacje stresopodobne, celem jest poprawa samopoczucia i ograniczenia napięcia. Odbywa się kilka razy w tygodniu lub rzadziej z tendencją do ograniczania. Używanie zagrożone uzależnieniem.

    c) używanie intensywne. Celem jest redukcja napięcia, poprawa samopoczucia i codziennego funkcjonowania. Substancja przyjmowana jest co najmniej 1 raz dziennie.

    d) używanie kompulsywne. Substancja jest używana stale, w celu uniknięnia zespołu abstynencyjnego, czyli jest to uzależnienie.

  • Od alkoholu uzależnia się od 6 do 10%. Czynniki to: biologia, osobowość, kultura.

  • Tendencje przemian w używaniu narkotyków w Polsce – lata 90′ XX wieku do dzisiaj:

    * wzrost eksperymentalnego i okazjonalnego stosowania substancji nielegalnych wśród młodzieży,

    * wzrost zainteresowania narkotykami wśród dorosłych – dotyczy dużych miast,

    * wzrost wskaźników narkomanii (regularnego zażywania),

    * wzrost podaży i dostępności na rynku,

    * pojawienie się nowych substancji i nowych wzroów ich używania.

  • Źródła danych o rozmiarach i trendach w używaniu narkotyków: statystyki instytucji (lecznictwo, policja), badania ankietowe (wyróżnione grupy młodzieży), badania jakościowe (pogłębione wywiady, obserwacje itd.).

 

CZYNNIKI RYZYKA CHORÓB UKŁADU KRĄŻENIA

 

Czynniki ryzyka:

a) niezależne

  •  
    • wiek

    • płeć (mężczyźni częściej zapadają na choroby układu krążenia, niż kobiety)

    • czynniki genetyczne (predyspozycje)

b) zależne

  • tytoń

  • podwyższony holesterol i ciśnienie krwi

  • nadwaga i otyłość

  • odżywianie

c) pośrodku

- stres: czynniki zewnętrzne oraz radzenie sobie ze stresem.

 

CECHY NOWOCZESNYCH SZKOLNYCH PROGRAMÓW PROFILAKTYKI UZALEŻNIEŃ WG PROPOZYCJI ŚOZ I INNYCH AUTORÓW

 

  • wszystkie instytucje opiekuńczo-wychowawcze mają ustawowy obowiązek skonstruować programy profilaktyczne.

  • Zakres programu i jego miejsce w programie nauczania:

    a) podejście holistyczne,

    b) wspólny program dotyczący HIV/AIDS, agresji i autoagresji (brak cząstkowych, odrębnych programów),

    c) koncentacja na teraźniejszych, a nie przyszłych potrzebach młodych ludzi,

    d) włączenie do ogólnego planu edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia w szkole (nieizolowane programy).

  • Komponenty programu:

    a) podstawowe informacje,

    b) kształtowanie (trening) umiejętności podejmowania decyzji, określania celów, radzenia sobie ze stresem, komunikowania się, odmawiania i opierania się presji innych, respektowanie pozytywnych norm społecznych i obyczajów, rozwiązywanie konflików,

    c) pomoc w budowaniu systemu wartości, pozytywnego obrazu własnej osobowości i poczucia własnej wartości, w podejmowaniu i dotrzymywaniu przyrzeczeń, oferowaniu pomocy i rady innym kolegom, szczególnie młodszym, poszukiwaniu twórczych atrakcyjnych zajęć i sposobów spędzania czasu wolnego.

  • Celem nowoczesnego programu zdrowotnego jest promocja bezpieczeństwa, użytecznych i akceptowanych zachowań. Podstawowym założeniem jest praca nad kształtowaniem systemu wartości i pozytywnych więzi społecznych. Nowoczesny model edukacji zdrowotnej spodziewa się następujących efektów: poczucie własnej wartości, uporządkowanie systemu tegoż; umiejętności społeczne, wiedza o uzależnieniach, częste zaangażowanie, doskonalenie umiejętności wychowawczych rodziców i nauczycieli. W nowoczesnym programie profilaktycznym jest nastawienie na systematyczne działanie wśród dzieci i młodzieży oraz na dialog i aktywne uczestwctwo tychże: współkreowanie treści programów.   

Opublikowany w Edukacja zdrowotna | 1 Comment »

 
Follow

Otrzymuj każdy nowy wpis na swoją skrzynkę e-mail.